Warmte rond het hart

Heb je het weleens gemerkt? Zodra de winter langzaam plaatsmaakt voor het voorjaar, verschijnen overal kleine gele bloemetjes. Alsof de natuur voorzichtig het licht weer aandoet. Langs bermen, in grasvelden en in tuinen duiken ineens paardenbloemen, speenkruid en narcissen op. Ook op Geestmerloo zien wij het klein hoefblad,  groot streefzaad en de boterbloementjes de grond uitschieten. Toeval is dat niet,  die warme gele kleur heeft een slimme reden.

Voor de eerste insecten van het jaar is geel namelijk bijna onweerstaanbaar. Bijen, hommels en zweefvliegen ontwaken in een periode waarin nog maar weinig voedsel te vinden is. Het landschap is vaak nog kaal en grauw, met bruine takken, nat gras en grijze luchten. Juist dan vallen gele bloemen extra goed op. Bijen zien kleuren bovendien anders dan wij. Geel en bepaalde ultravioletpatronen lichten voor hen als het ware op, waardoor ze snel de weg naar nectar en stuifmeel vinden.

Maar geel is niet alleen handig voor insecten, ook voor de bloem zelf is het een slimme keuze. Veel gele bloemen gebruiken pigmenten die carotenoïden heten. Die zijn relatief eenvoudig en energiezuinig om te maken. Dat is belangrijk in het vroege voorjaar, wanneer planten nog weinig bladeren hebben en er dus nog weinig energie uit zonlicht wordt gehaald. De nachten kunnen bovendien nog koud zijn. Een kleur produceren die weinig energie kost, is dan een groot voordeel.

Sommige vroege bloemen doen nog iets bijzonders: ze werken als kleine zonnevangers. Hun vorm en kleur helpen om warmte vast te houden rond het hart van de bloem. Dat maakt het aangenamer voor insecten én helpt de plant bij haar voortplanting. Bij boterbloemen werken de glanzende bloemblaadjes zelfs als kleine reflectoren die het zonlicht weerkaatsen.

Toch kleurt het vroege voorjaar niet alleen geel. Tussen al dat zonnige geel verschijnen ook de eerste krokussen in paars en wit, blauwe druifjes en de tere witte sneeuwklokjes. Samen vormen ze het eerste kleurrijke teken dat de winter echt voorbij is.